Związek Miast Polskich

Kurczenie się miast (shrinkage) zmienia oblicze wielu europejskich miast i stanowi dla nich poważne wyzwanie. Jednocześnie może być postrzegane jako szansa na ponowne przemyślenie i przekształcenie przestrzeni miejskich tak, aby stały się bardziej zrównoważone i sprzyjały włączeniu społecznemu. Program wydarzenia koncentruje się na identyfikacji skutecznych strategii zwiększania konkurencyjności miast, poprawy jakości życia mieszkańców oraz wzmacniania spójności terytorialnej w miastach doświadczających kurczenia się.

W ramach Laboratorium przyjmuje się, że proces kurczenia się miasta wpływa na całą społeczność lokalną — nie tylko na osoby, które mogą zdecydować się wyjechać, lecz także na tych, którzy pozostają. Kurczenie się demograficzne staje się długoterminową rzeczywistością dla wielu europejskich miast i miasteczek, wpływając zarówno na to, gdzie ludzie mieszkają, jak i na liczbę mieszkańców poszczególnych obszarów.

Focused Policy Lab odbywa się w szczególnie istotnym momencie – niedługo po uruchomieniu przez Komisję Europejską przełomowej strategii Right to Stay („Prawo do pozostania”). Jej celem jest stworzenie warunków, dzięki którym Europejczycy będą mogli budować swoją przyszłość w miejscu, które nazywają domem, zamiast być zmuszonymi do wyjazdu z powodu pogarszającej się sytuacji gospodarczej, braku perspektyw czy ograniczonego dostępu do podstawowych usług.

EUI Focused Policy Lab poświęcony „kurczącym się miastom” będzie analizował, w jaki sposób władze miejskie mogą reagować na spadek liczby ludności, jednocześnie wzmacniając konkurencyjność, poprawiając jakość życia oraz zwiększając spójność terytorialną. Wydarzenie wpisuje się w aktualne priorytety Unii Europejskiej dotyczące przeciwdziałania zmianom demograficznym, zatrzymywania talentów oraz ograniczania ryzyka występowania tzw. pułapki rozwoju talentów (talent development trap). Nawiązuje również do inicjatyw Komisji Europejskiej, takich jak Talent Booster Mechanism, konkurs EUI – Innovative Actions: Harnessing Talent, Harnessing Talent Platform oraz innych europejskich działań wspierających regiony i miasta dotknięte depopulacją.

To dwudniowe wydarzenie zgromadzi wiedzę i doświadczenia europejskich miast, aby pomóc ośrodkom doświadczającym spadku liczby mieszkańców przejść od działań reaktywnych do proaktywnych, opartych na potencjale i specyfice danego miejsca strategii rozwoju. Program będzie koncentrował się na:

zatrzymywaniu i przyciąganiu talentów,
dostosowywaniu przestrzeni miejskiej i usług publicznych do zmieniających się uwarunkowań demograficznych,
planowaniu rozwoju na poziomie Funkcjonalnych Obszarów Miejskich (Functional Urban Areas – FUA),
rozwiązywaniu wyzwań związanych z mieszkalnictwem, włączeniem społecznym i jakością życia,
wspieraniu realizacji idei „prawa do pozostania”.

W dniach 22–23 września 2026 r. zapraszamy do Celje w Słowenii, gdzie uczestnicy będą mogli:

dyskutować o tym, jak miasta kurczące się demograficznie mogą przejść od zarządzania procesem spadku do świadomego kształtowania zrównoważonej przyszłości,
poznać doświadczenia samorządów wdrażających innowacyjne rozwiązania służące zatrzymywaniu i przyciąganiu talentów przy jednoczesnym zapewnianiu wysokiej jakości życia wszystkim mieszkańcom,
dowiedzieć się, jak miasta mogą dostosowywać swoją strukturę przestrzenną, infrastrukturę, usługi publiczne oraz modele zarządzania do malejącej liczby ludności, również w skali Funkcjonalnych Obszarów Miejskich,
wziąć udział w wizytach studyjnych oraz wymianie doświadczeń z przedstawicielami miast i ekspertami mierzącymi się z podobnymi wyzwaniami.

EUI Focused Policy Lab jest organizowany we współpracy z Miastem Celje, które realizuje projekt MAG-NET w ramach programu Innovative Actions. Wydarzenie jest otwarte dla wszystkich zainteresowanych, przy czym pierwszeństwo udziału mają przedstawiciele władz lokalnych, zwłaszcza z mniejszych miast, miast średniej wielkości oraz ośrodków położonych w słabiej rozwiniętych regionach.

Zaproszone miasta i studia przypadków

Celje, Slovenia — EUI MAG-NET project
Nardò, Italy — Partner city in the EUI MAG-NET project
Stalowa Wola, Poland — EUI Space4Talent project
Košice, Slovakia — Košice 2.0 UIA, EUI MAG-NET and EUI SAM-SUD projects
Kozani, Greece — EcoZani, EUI CluBE
Rovereto, Italy — EUI S4T: Station for Transformation
Limerick, Ireland — EUI Capacity building

Zaproszeni prelegenci

Aleksandra Morozovaite — REMAKING Horizon project
Assistant Professor Anastasia Panori — Aristotle University of Thessaloniki
Szilvia Kalman — European Commission, Directorate-General for Regional and Urban Policy (DG REGIO)
Representative of the OECD
Anja Serce — Regional Development Agency Zasavje, Slovenia
Leo van Wissen — PREMIUM_EU, Horizon Europe
Emilia Wasielewska — Konin Agglomeration Association, Poland; UAEU Cities of Equality Thematic Partnership on Housing, Jobs and Skills