To także odpowiedź na oczekiwania mieszkańców, którzy w badaniach wskazywali, że wciąż martwią się stanem powietrza, którym oddychają, hałasem generowanym przez samochody i brakiem miejsc parkingowych w centrum. Władze Krakowa nie lekceważą tych problemów, chcą skutecznie je ograniczyć, m.in. właśnie dzięki wprowadzeniu SCT.

12 czerwca 2025 r. Rada Miasta Krakowa podjęła uchwałę o ustanowieniu SCT. Decyzja ta była pokłosiem obietnic władz miasta dotyczących zdecydowanych działań na rzecz ochrony zdrowia mieszkańców, poprzez poprawę jakości powietrza w Krakowie, ale też i wiążących zobowiązań prawnych zarówno krajowych, jak i unijnych.

Podstawowym aktem prawnym umożliwiającym wprowadzenie SCT jest ustawa o elektromobilności i paliwach alternatywnych z 11 stycznia 2018 r. z późniejszymi zmianami. Co istotne, ustawa ta nie tylko daje gminom prawo do utworzenia SCT, ale w przypadku miast liczących powyżej 100 tysięcy mieszkańców, w których odnotowano przekroczenia średniorocznych norm stężenia dwutlenku azotu (NO₂), wdrożenie SCT staje się obowiązkiem.

Kraków, jako miasto rokrocznie przekraczające dopuszczalne normy jakości powietrza, znajduje się zatem w grupie samorządów zobligowanych do podjęcia skutecznych działań. Dodatkowo ustawa Prawo ochrony środowiska z 27 kwietnia 2001 r. zobowiązuje jednostki samorządu terytorialnego do działań naprawczych w przypadku przekroczeń dopuszczalnych norm zanieczyszczeń.

Są też lokalne zobowiązania prawne. Program Ochrony Powietrza dla województwa małopolskiego nakłada na Kraków obowiązek ograniczenia emisji komunikacyjnej, wskazując SCT jako środek zaradczy. Obecnie ok. 80 proc. tlenków azotu w mieście pochodzi z rur wydechowych samochodów. Uchwała o ustanowieniu SCT z 12 czerwca 2025 r. jest zbieżna ze standardami zalecanymi przez program.

Do tego dochodzi prawo Unii Europejskiej. Szczególnie istotne są tu zapisy Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2881 z 23 października 2024 r., która wprowadza od 2030 roku zaostrzone limity stężenia dwutlenku azotu:

• średnioroczne stężenie NO₂: 20 µg/m³ (dotychczas 40 µg/m³)
• średniodobowe stężenie NO₂: 200 µg/m³, nieprzekraczane więcej niż 18 razy w roku.

Polska ma obowiązek dostosowania przepisów krajowych do tych norm. W przypadku trudności w spełnieniu wymogów, możliwe jest ubieganie się o odroczenie o maksymalnie 10 lat, jednak jednym z warunków będzie wykazanie podjętych przed 2030 r. działań regulujących emisję transportową – właśnie takich jak SCT.

Od ponad tygodnia możliwe jest również wnoszenie opłat za wjazd do strefy. Można je uiścić w kasach ZDMK przy ul. Centralnej i ul. Reymonta, jednak ze względu na duże obłożenie punktów stacjonarnych rekomendowane jest korzystanie z płatności online poprzez stronę sct.krakow.pl.

Wraz z uruchomieniem strefy pojawiła się także możliwość wniesienia opłaty już w trakcie podróży do Krakowa. Na stacjach paliw BP zlokalizowanych przy wjazdach do miasta pojawiły się specjalne strefomaty, które zostały uruchomione 31 grudnia 2025 r. Działają one na zasadzie parkomatów – po podaniu numeru rejestracyjnego pojazdu opłata zostaje wniesiona, a samochód w czasie rzeczywistym trafia na tzw. białą listę uprawniającą do wjazdu do strefy.

Strefomaty są dostępne w następujących lokalizacjach:

• BP 230 „Solanka” – Wieliczka, ul. Krakowska
• BP 306 „Mirowska” – Kraków, ul. Mirowska
• BP 319 „Jasnogórska” – Modlnica, ul. Częstochowska
• BP 573 „Lajkonik” – Kraków, ul. Zakopiańska
• BP 576 „Rękawka” – Kraków, ul. Pasternik
• BP 820 „Kocmyrzowska” – Kraków, ul. Kocmyrzowska
• BP 849 „Bibice” – Bibice, ul. Na Czekaj
• BP 873 „Meksyk” – Kraków, ul. Nadbrzezie
• BP 882 „Skawina” – Skawina, ul. Krakowska.

Warto również przypomnieć, że zgodnie z deklaracją prezydenta Krakowa Aleksandra Miszalskiego ekwiwalent dochodów z SCT zostanie przekazany na wsparcie wymiany pieców w gminach ościennych, które mierzą się z problemem niskiej emisji.

Szczegółowe informacje dotyczące zasad funkcjonowania Strefy Czystego Transportu, zwolnień oraz sposobów załatwiania spraw dostępne są na stronie internetowej sct.krakow.pl oraz za pośrednictwem Krakowskiego Centrum Kontaktu – nr tel. 12 616 55 55.

Więcej informacji