Związek Miast Polskich i Unia Metropolii Polskich od lat dążą do stworzenia trwałych ustawowych ram dla polityki rozwoju miast. Część potrzebnych rozwiązań udało się stop­niowo wpro­wadzić w ostatnich kilkunastu latach – między innymi:

• wpisano politykę miejską do ustawy o działach administracji i – czasowo – do ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju;
• uchwalono ustawę o rewitalizacji;
• zdefiniowano prawnie miejskie obszary funkcjonalne;
• umożliwiono samorządom lokalnym tworzenie wspólnych strategii rozwoju.

Obecnie trwa proces integrowania planowania przestrzennego z planami rozwoju.

Projektowana ustawa o zrównoważonym rozwoju miast to inicjatywa Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, mająca na celu uporządkowanie zarządzania rozwo­jem miast i ich obszarów funkcjonalnych. Kluczowym rozwiązaniem jest wprowadze­nie związków rozwojowych – nowej formy współpracy samorządów (gmin/powiatów) dla wspólnego planowania rozwoju i koordynacji świadczenia „transgranicznych” usług publicznych (np. transportu, środowiska). - Od dłuższego czasu pracujemy nad tworzeniem takich właśnie ustawowych rozwiązań, które ułatwią zarządzanie obszarami miejskim. To jest kolejny etap tych prac – mówił senator Zygmunt Frankiewicz, przewodniczący senackiej Komisji Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej na briefingu prasowym przed jej seminaryjnym posiedzeniem pt. „Rola miast w polityce rozwoju Polski” 21 kwietnia br.

- Polska przez ostatnie 35 lat osiągnęła niesamowity sukces. Potrzebujemy jednak nowych mechanizmów, które pozwolą nam rozwijać się w kolejnych latach. Ustawa o zrównoważonym rozwoju miast jest kierunkiem właśnie w tę stronę. Ministerstwo wyszło z propozycją jednej wspólnej ustawy, która dotyczy ponad 80 ośrodków miejskich. Uważamy, że to dobrze, że ten projekt jest adresowany do wielu miast i ich obszarów funkcjonalnych, nie tylko tych największych, dlatego od samego początku konstruktywnie współpracujemy. Chcielibyśmy, żeby ministerstwo w trakcie tych prac uwzględniło też fakt, że mamy już wypracowane ścieżki, które powinny być po prostu rozwijane, a niekoniecznie budowane od nowa. Potrzebujemy przestrzeni do tego, żeby te argumenty przedstawiać i wierzę, że w takim dialogu jesteśmy w stanie wypracować najlepsze rozwiązania - powiedział na briefingu Maciej Fijałkowski, sekretarz m.st. Warszawy, reprezentant Unii Metropolii Polskich.

- Ten projekt ustawy jest dedykowany nie tylko do tych największych miast, w których są potrzebne elementy współpracy między miastami i samorządami w aglomeracjach, a z punktu widzenia sprawności organizacyjnej wieloma funkcjami publicznymi trzeba zarządzać wspólnie. Jest jednak także przeznaczony dla mniejszych miast, szczególnie, że odpowiada on na pewne wyzwania przyszłości, które już dzisiaj widzimy. Tym najważniejszym jest spadek liczby mieszkańców w wielu miastach. Za chwilę nie da się świadczyć usług publicznych tylko w jednej jednostce administracyjnej - w jednej gminie czy mieście. Dzisiaj tych wspólnych instrumentów działania mamy zbyt mało i dlatego ta ustawa jest niezwykle potrzebna. Warto mówić o konkretnych rozwiązaniach, jak taka wspólnota rozwojowa ma działać, jak mają być podejmowane decyzje, kto ma być jej liderem. I co najważniejsze - jak to wszystko powinno być finansowane, żeby mieszkańcy poczuli korzyść z tych rozwiązań – podkreślał Ryszard Grobelny, dyrektor Biura Związku Miast Polskich.

Główne założenia i cele projektu ustawy:

• Wprowadzenie związku rozwojowego: Stabilna prawnie forma współpracy samorzą­dów, pozwalająca na koordynację działań, a nie tylko konkurowanie o inwestycje i mieszkańców.
• Walka z dziką suburbanizacją: Ustawa ma pomóc w mierzeniu się z presją urbaniza­cyjną i problemami demograficznymi
• Zarządzanie obszarami funkcjonalnymi: Ułatwienie współpracy miast z sąsiednimi gmi­nami i powiatami w ramach miejskich obszarów funkcjonalnych (MOF).
• Integracja usług publicznych: Umożliwienie wspólnej realizacji zadań, takich jak transport publiczny, edukacja czy gospodarka komunalna.
• Wzmocnienie roli samorządów: Tworzenie ram prawnych do efektywniejszego zarzą­dzania rozwojem, dopasowanych do lokalnych uwarunkowań (m.in. karta rozwoju).

Współpraca miast z otoczeniem odbywa się już obecnie w różnych formach, np. w związ­kach ZIT, jednak są to inicjatywy zadaniowe, tworzone na czas realizacji konkretnych pro­jektów. Z kolei związki i porozumienia komunalne przejmują zadania od tworzących je pod­miotów, co oznacza utratę przez te podmioty bezpośredniego wpływu na ich realizację.

Projektowana ustawa przejmuje także z ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju przepisy konstytuujące politykę miejską.

Projektowana ustawa jest ujęta w wykazie priorytetów rządu: P58 - Zrównoważony rozwój miast: Ustawa zaproponuje nową formę współpracy JST – związek rozwojowy – oraz określi ramowe rozwiązania dla zarządzania nim na obszarach funkcjonalnych metropolii i aglomeracji. Ureguluje także politykę miejską na różnych szczeblach administracji.

Aktualnie trwają uzgodnienia międzyresortowe projektu ustawy.

Projekt dostępny na str. internetowej RCL (UPR03) (https://legislacja.gov.pl/projekt/12406700/katalog/13183552#13183552)