Energia jutra zaczyna się dziś – elastyczne, rozproszone i niskoemisyjne ciepłownictwo miejskie

W dniu 16 kwietnia 2026 r. w Mediatece w Tychach odbyła się V edycja Konferencji Energetycznej organizowanej przez Okręgową Izbę Przemysłowo-Handlową w Tychach we współpracy z Prezydentem Miasta Tychy. Wydarzenie zgromadziło licznie przybyłych przedstawicieli samorządów, spółek komunalnych, świata nauki, biznesu oraz ekspertów sektora energetycznego.

Celem wydarzenia było wskazanie kierunków budowy nowoczesnego modelu energetycznego miasta opartego na lokalnych zasobach oraz integracji systemów energetyki, ciepłownictwa i gospodarki odpadami. Dyskusje objęły m.in. wykorzystanie energii odzyskiwanej, biogazu, osadów ściekowych, rozwój komunalnych źródeł energii oraz przykłady europejskich instalacji odzysku energii.

Konferencja potwierdziła, że sektor ciepłowniczy w Polsce wchodzi w decydującą fazę transformacji, która oznacza zmianę modelu funkcjonowania systemów – od scentralizowanych i paliwowych do zintegrowanych, niskoemisyjnych i opartych na lokalnych zasobach. Wskazano, że przyszły system ciepłowniczy powinien być elastyczny, lokalny i zintegrowany z elektroenergetyką, a jednocześnie konkurencyjny kosztowo wobec rozwiązań indywidualnych. Kluczowe znaczenie ma wykorzystanie zasobów dostępnych lokalnie, takich jak odpady komunalne, osady ściekowe, biogaz oraz ciepło odpadowe z przemysłu, które zwiększają bezpieczeństwo energetyczne i ograniczają zależność od importu paliw.

Podkreślono również istotną rolę instalacji odzysku energii, w tym instalacji termicznego przekształcania odpadów, jako stabilnego elementu systemu ciepłowniczego współpracującego z innymi technologiami. Jednocześnie zwrócono uwagę na konieczność ich właściwego planowania, integracji z systemami miejskimi oraz budowania akceptacji społecznej.

Zgodnie wskazano, że przyszłość ciepłownictwa opiera się na zróżnicowanym miksie technologii, obejmującym m.in. pompy ciepła, geotermię, kogenerację, magazyny ciepła oraz technologie wykorzystujące odpady i biogaz. System ten musi być odporny na zmiany rynkowe i zakłócenia w dostawach paliw, co wyklucza oparcie go na jednym dominującym źródle energii.

Wśród głównych barier transformacji wskazano kwestie regulacyjne, system taryfowy oraz finansowanie inwestycji. Podkreślono, że bez stabilnych ram prawnych i wsparcia dla projektów wykorzystujących lokalne zasoby tempo zmian będzie niewystarczające.

Najważniejsze wnioski z konferencji wskazują, że transformacja ciepłownictwa to proces systemowy wymagający aktywnej roli miast, integracji różnych technologii oraz budowy lokalnych modeli energetycznych. Najbliższe lata będą kluczowe dla określenia, które systemy ciepłownicze staną się fundamentem transformacji energetycznej.

Najważniejsze rekomendacje:

1. Transformacja ciepłownictwa to zmiana modelu, nie tylko technologii.
2. Konieczny jest lokalnie dopasowany miks technologiczny.
3. Bariery mają charakter głównie regulacyjny i ekonomiczny.
4. Systemy ciepłownicze muszą odzyskać konkurencyjność.
5. Miasta powinny aktywnie zarządzać lokalnymi zasobami energii.
6. Reformy regulacyjne są warunkiem przyspieszenia transformacji.
7. Najbliższe 2–5 lat będą kluczowe dla przyszłości sektora.

Prezentując oficjalne stanowisko organizatorów, warto dodać, że w trakcie dyskusji panelowych poruszono kilka istotnych spraw związanych z transformacją energetyczną. Podkreślono fakt ograniczonych możliwości wykorzystania biomasy jako paliwa, oraz konieczność ograniczania gazu ze względu na wzrastającą cenę i możliwe zmniejszenie dostaw z zagranicy. Z jednej strony postuluje się rozproszenie produkcji energii wprowadzanie odnawialnych źródeł energii a z drugiej należy wziąć pod uwagę problem „kanibalizacji”. Każde wprowadzanie np. energii cieplnej do sieci zmniejszające zapotrzebowanie na energię ze źródeł konwencjonalnych może powodować zmniejszenie sprawności energetycznej często jeszcze nie zamortyzowanych źródeł ciepła. To samo dotyczy energii elektrycznej. Tu szczególnie podłączanie do sieci rozproszonych źródeł energii elektrycznej komplikuje zarządzanie siecią i sprawność całego systemu. Dosyć istotnym elementem dyskusji były również sprawy legislacyjne uniemożliwiające bezpośrednie użytkowanie źródeł energii elektrycznej na własny użytek. Przykładem może być możliwość zasilania sieci trolejbusów w Tychach, chociaż wolumen produkcji własnej byłby wystarczający, z tym, że dochodzą jeszcze sprawy konieczności inwestowania w magazyny energii i kwestie tzw. integratora współpracy różnych spółek komunalnych.

Zbigniew Michniowski