Nowe ramy finansowania UE

Jacek Karnowski, sekretarz stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej omówił nowe ramy finansowe UE. Zaapelował o poważne podejście do komitetów monitorujących w województwach. Chodzi o to, aby przedstawiciele mieli odpowiednią rangę i mogli wpływać na tworzenie nowych ram finansowych i kształt przyszłych programów. Jego zdaniem należy bić się o MOF-y i ZIT-y. Ważną kwestią jest to, aby po likwidacji takich programów jak Polska Wschodnia czy Fundusz Sprawiedliwej Transformacji zabezpieczyć takie same środki dla tych obszarów dzięki odpowiednio skonstruowanym algorytmom. - Trzeba myśleć o miejscowościach „daleko od szosy” – wskazał minister.

Magdalena Czarzyńska-Jachim, skarbniczka ZMP, reprezentująca ZMP w Komitecie Regionów, powiedziała o konieczności wywierania presji na KE, aby zapewnić miastom odpowiednie wsparcie. Istotne znaczenie może mieć dokument Agendy dla Miast – kolejna wersja tego projektu KE będzie dostępna we wrześniu. Przedstawiciel Wałbrzycha poruszył wciąż nierozwiązaną kwestię biednego subregionu w bogatym regionie. Z kolei Andrzej Porawski, ekspert ZMP, również zwrócił uwagę na potrzebę wzmocnienia roli miast. Ma temu służyć m.in. nowa ustawa o zrównoważonym rozwoju miast i Średniookresowa Strategia Rozwoju Kraju. Prezydentka Sopotu wskazywała, że potrzebne są szkolenia dla miast na temat takich programów jak Horyzont Europa czy Feniks z udziałem środowisk naukowych oraz aktywność w ich komitetach monitorujących.

Ważne formy współpracy JST

Członkowie Zarządu przyjęli uwagi w sprawie projektu ustawy o zrównoważonym rozwoju miast. W dokumencie tym wyrażono po raz kolejny poparcie dla tego projektu. Wśród głównych zalet wymieniono m.in.: przejęcie z ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju przepisów konstytuujących politykę miejską, stworzenie stabilnej prawnie formy współpracy samorządów, pozwalającej na koordynację działań w zakresie zarządzania rozwojem w całym obszarze funkcjonalnym, w tym tworzenia planów dopasowanych do lokalnych uwarunkowań (m.in. karta rozwoju), a także umożliwienie integracji usług publicznych przy rosnącej presji urbanizacyjnej i pogłębiających się problemach demograficznych.

Stanowiska po Zgromadzeniu Ogólnym ZMP

Członkowie Zarząd ZMP zapoznali się też z podsumowaniem Zgromadzenia Ogólnego ZMP w Gdyni oraz projektami stanowisk na podstawie wniosków ze ZO ZMP. Zdecydowano się przyjąć stanowiska w następujących sprawach: możliwości łączenia funkcji wójta, burmistrza i prezydenta miasta z zasiadaniem w organach stanowiących powiatów i województw, art. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie (konieczność konsekwentnego stosowania oraz pełnej realizacji zasady wyrażonej w tym artykule, zgodnie z którym zwierzęta łowne w stanie wolnym, jako dobro ogólnonarodowe, stanowią własność Skarbu Państwa), zapewnienia bezpieczeństwa prawnego pracowników sektora finansów publicznych w związku z reformą klasyfikacji budżetowej (postulat wprowadzenia konkretnych działań mających na celu unikniecie „paraliżu decyzyjnego” oraz ochronę pracowników sektora finansów publicznych przed nieznajdującą uzasadnienia - nadmiarową odpowiedzialnością za naruszenie dyscypliny finansów publicznych w okresie wdrażania nowych przepisów), a także wyeliminowania opodatkowania wewnątrzsamorządowego (postulat wprowadzenia rozwiązań legislacyjnych wyłączających z opodatkowania mienie publiczne wykorzystywane przez gminy oraz ich jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej do realizacji zadań publicznych).

Problemy finansowe do rozwiązania

Zarząd przyjął również stanowisko w sprawie problemów finansowych, które wymagają pilnego rozwiązania. 

Wyraża w nim kategoryczny sprzeciw wobec wprowadzonej w ustawie o dochodach JST dyskryminacji miast na prawach powiatu, które nie tylko realizują łącznie zadania gmin oraz zadania powiatów, to jeszcze dodatkowo wykonują zadania innych instytucji państwowych, na które nie otrzymały żadnych środków, ani w momencie ich ustawowego przekazania, ani później. Chodzi przede wszystkim o utrzymanie i rozwój dróg wojewódzkich (zadanie samorządu województwa) i krajowych (zadanie GDDKiA). Związek ponawia postulaty ustalenia udziału miast na prawach powiatu w podatku PIT w wysokości sumy udziału gminy i udziału powiatu w tym podatku oraz sprawiedliwych zasad finansowania dróg krajowych i wojewódzkich w granicach miast na prawach powiatu. 

Ponadto zwrócono uwagę na sytuację miast przygranicznych, które odnotowują znaczące zmniejszenia dochodów własnych, wynikające z faktu, że pracownicy transgraniczni, będący rezydentami tych miast, zatrudnionymi za granicą, korzystając z umów bilateralnych między Polską a Niemcami, Czechami i Słowacją o unikaniu podwójnego opodatkowania, nie płacą podatku PIT w Polsce, a gminy ich zamieszkania ponoszą wszelkie koszty świadczenia im usług publicznych, przysługujących mieszkańcom. 

W ocenie Związku rozwiązania wymagają też problemy miast turystycznych. One bowiem muszą funkcjonować jak gigantyczny organizm, ponosząc koszty wielokrotnie większej populacji przez około 2-3 miesiące, co drastycznie drenuje budżet i często przewyższa wpływy z podatków od stałych mieszkańców. Fakt ten powinien znaleźć odzwierciedlenie w przeliczeniowej liczbie mieszkańców, zwłaszcza w miejscowościach, w których skala przeciążenia jest szczególnie wysoka. Przykładem może być Krynica Morska, w której mieszka 1137 osób, a latem mieszka tam około 40-50 tysięcy osób.

Czas na reformę systemu oświadczeń majątkowych

Prezydenci i burmistrzowie zasiadający w Zarządzie ZMP zaakceptowali stanowisko Komisji Administracji ZMP w sprawie reformy systemu oświadczeń majątkowych osób pełniących funkcje publiczne. Chodzi o wypracowanie nowoczesnego modelu kontroli majątkowej, który zapewni równowagę pomiędzy zasadą transparentności życia publicznego a konstytucyjną ochroną prywatności i bezpieczeństwa osób pełniących funkcje publiczne. Choć instytucja oświadczeń majątkowych pozostaje istotnym elementem prewencji antykorupcyjnej, jej obecny model oparty na powszechnej, trwałej i indeksowalnej publikacji danych w internecie wymaga pilnej aktualizacji ze względu na nieadekwatność do obecnych uwarunkowań technologicznych. Konieczność publicznego „obnażania” statusu majątkowego oraz obawa przed stygmatyzacją i hejtem stanowią istotną barierę w podejmowaniu służby publicznej przez wysokiej klasy ekspertów i menedżerów. Dlatego proponuje się m.in. wprowadzenie całkowitego zakazu powszechnej publikacji pełnej treści oświadczeń majątkowych na stronach Biuletynu Informacji Publicznej, poparcie dla składania oświadczeń wyłącznie w formie elektronicznej bezpośrednio do instytucji kontrolnych (urzędy skarbowe, CBA), przy jednoczesnym zniesieniu obowiązku dołączania kopii zeznań podatkowych PIT, a także publikację przez organy kontrolne jedynie informacji o wyniku analizy (np. „stwierdzono/nie stwierdzono nieprawidłowości”).

Obowiązkowa edukacja zdrowotna

Zarząd ZMP przyjął na podstawie propozycji Komisji Praw Człowieka i Równego Traktowania ZMP apel w sprawie podjęcia działań na rzecz wprowadzenia obowiązkowego przedmiotu „Edukacja zdrowotna” do stałej siatki godzin lekcyjnych. „Jako jednostki samorządowe doceniamy dotychczasowe wysiłki na rzecz modernizacji polskiej szkoły. Wprowadzenie „Edukacji zdrowotnej” jako przedmiotu obowiązkowego byłoby kolejnym krokiem w kierunku budowania nowoczesnej, otwartej i przyjaznej szkoły, która odpowiada na wyzwania współczesności.” – można przeczytać w przygotowanym piśmie. Przedstawiciele miast postanowili również przekazać pozostałym miastom (a w szczególności dyrektorom szkół i kierownikom USC) praktyczne rekomendacje dotyczące szacunku dla osób transpłciowych, procedur zmiany imienia i dobrych praktyk w tych zakresach.

Z prac legislacyjnych

Marek Wójcik referując informację o pracach Komisji Wspólnej Rządu i ST oraz bieżących pracach legislacyjnych, mówił m.in. o: trwających negocjacjach w sprawie podziału rezerwy, funduszu drogowym, sukcesie Związku w kwestii Funduszu Autobusowego, korzystnych zapisach w projekcie ustawy o własności lokali (autonomia rady gminy w sprawie wyodrębniania lokali w budynkach zbiorowego zakwaterowania), a także proteście w sprawie zapisów nowego projektu o pieczy zastępczej, wspólnym stanowisku organizacji samorządowych w sprawie ROP czy uwzględnieniu uwag ZMP dotyczących rad kobiet.

Pozytywnie o transporcie publicznym i własności lokali

Zarząd ZMP w trakcie obrad w Krynicy Morskiej pozytywnie z uwagami zaopiniował projekty ustaw o zmianie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym (UD 232) oraz o zmianie ustawy o własności lokali (UD312). W pierwszym z nich kluczowe zmiany z punktu widzenia miast to uchylenie art. 1 ust. 2 traktującego o wyłączeniu komunikacji miejskiej z możliwości korzystania z Funduszu. Miasto Sosnowiec wskazało na zagrożenie drastycznym wzrostem kosztów ze względu na wzrost opłaty maksymalnej za korzystanie z przystanków. Jeśli chodzi o drugi projekt, to został on omówiony 5 maja br. podczas spotkania online strony samorządowej KWRiST. Uzgodniono, że treść zaproponowana przez Ministerstwo jest akceptowalna, z kilkoma wyjątkami. Już wkrótce zostanie przekazana nowa wersja tego projekt uwzględniająca propozycje strony samorządowej.

O ochronie zdrowia i pomocy społecznej

Członkowie Zarządu pozytywnie odnieśli się do inicjatyw projekty ustawy o systemie ochrony zdrowia oraz zmianie niektórych innych ustaw (PSL-TD), chociaż ich zdaniem wymaga on korekt. Niemniej warto docenić każdą propozycję ratująca system ochrony zdrowia w Polsce.

Pozytywnie, ale z uwagami, odniesiono się do projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej (PSL-TD), który ma na celu wzmocnienie ochrony małoletnich poprzez wyłączenie ich z obowiązku ponoszenia kosztów pobytu członków rodziny w domu pomocy społecznej. Obecne przepisy traktują dzieci na równi z dorosłymi i mogą prowadzić do powstawania po ich stronie zobowiązań majątkowych, nawet bez istnienia relacji rodzinnych.

Z kolei negatywną opinią Zarządu spotkał się projekt ustawy o ostatecznym uporządkowaniu stanu prawnego gruntów spółdzielni mieszkaniowych (PSL-TD), który jest według ZMP kolejną próbą uwłaszczenie się spółdzielni na gruntach komunalnych. Natomiast pozytywnie oceniono projekt rozporządzenia MFiG w sprawie zakresu projektu miejscowego planu rewitalizacji w części tekstowej oraz zakresu i formy wizualizacji ustaleń miejscowego planu.

Bezpieczniej na budowach

Podczas posiedzenia prezes Małgorzata Winiarek-Gajewska opowiedziała o Inicjatywie Porozumienia dla Bezpieczeństwa w Budownictwie. Porozumienie to jest inicjatywą generalnych wykonawców, szesnastu sygnatariuszy i firmy zrzeszonej w Porozumieniu, mającą na celu poprawę bezpieczeństwa na polskich budowach. Zakłada ona zrealizowanie szeregu projektów wprowadzających rozwiązania systemowe z dziedziny BHP, m.in.: wspólne wzory dokumentów, model potwierdzania kwalifikacji zawodowych pracowników budowlanych czy szkolenia okresowe. Zarząd zobowiązał się do rozesłania informacji do miast członkowskich na ten temat dobrych praktyk w tym zakresie.

W poczet miast członkowskich reprezentanci miast należących do Związku przyjęli Siechnice, miasto w województwie dolnośląskim. Do ZMP należą obecnie 393 miasta. W posiedzeniu Zarządu wzięli gościnnie udział przedstawiciele miast województwa pomorskiego z: Gniewu, Tczewa, Gdańska, Czerska.

Członkowie Zarządu ZMP 9 maja wzięli udział w uroczystych obchodach 35-lecia nadania praw miejskich Krynicy Morskiej.

Joanna Proniewicz, rzecznik prasowa ZMP