9 lipca br. do Ministerstwa Finansów zostało przekazane stanowisko strony samorządowej Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego dotyczące pierwszego roku obowiązywania ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

To dokument, który w sposób kompleksowy przedstawia doświadczenia samorządów po pierwszym roku funkcjonowania nowych rozwiązań oraz wskazuje kierunki dalszych zmian.

- Strona samorządowa podtrzymuje, że reforma systemu dochodów JST była potrzebna, a jej zasadniczy kierunek – odejście od uznaniowości, większa algorytmizacja i powiązanie dochodów z lokalną bazą podatkową – powinien być kontynuowany. Po pierwszym roku funkcjonowania ustawy należy jednak uczciwie stwierdzić, że część mechanizmów wymaga korekty – czytamy w stanowisku.

Najważniejszym zadaniem na kolejny etap – zdaniem środowiska samorządowego - jest zapewnienie, aby system był nie tylko korzystny w ujęciu globalnym, lecz także stabilny i sprawiedliwy dla poszczególnych JST. Oznacza to konieczność analizy jednostkowej, pełniejszej transparentności danych, rewizji wskaźników i determinant, wzmocnienia finansowania zadań niedoszacowanych oraz stworzenia mechanizmu ochronnego dla jednostek dotkniętych spadkiem lub realną stagnacją dochodów.

Strona samorządowa wyraziła w swoim dokumencie przekonanie, że dalsze doskonalenie ustawy powinno odbywać się w sposób ewolucyjny, w oparciu o rzetelne dane, wspólne analizy oraz ocenę skutków finansowych proponowanych rozwiązań. Samorządowcy podkreślili, iż rozumieją, że każda modyfikacja systemu dochodów JST musi pozostawać w zgodzie z możliwościami finansowymi budżetu państwa oraz uwzględniać potrzebę zachowania stabilności całego sektora finansów publicznych.

Strona samorządowa deklaruje gotowość do dalszej pracy w formule dialogu i współodpowiedzialności. Celem nie jest konfrontacja, lecz dopracowanie systemu, który będzie odpowiadał zarówno potrzebom stabilności finansów publicznych państwa, jak i konstytucyjnej zasadzie adekwatności środków do zadań realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego.

- Po roku funkcjonowania systemu wiemy, że przewidywalność dochodów jest równie ważna jak ich wysokość. Kolejny etap reformy powinien tę zasadę uczynić jednym z fundamentów systemu.- czytamy w stanowisku.- Samorządy nie planują swoich działań w perspektywie jednego roku budżetowego, lecz realizują wieloletnie strategie rozwoju, inwestycje oraz zadania publiczne wymagające stabilnego i przewidywalnego finansowania. Dlatego miarą jakości systemu dochodów JST powinien być nie tylko poziom środków kierowanych do sektora samorządowego, ale również zdolność systemu do zapewnienia jednostkom bezpieczeństwa finansowego, racjonalnego planowania oraz odporności na nieprzewidziane wahania dochodów.

Stanowisko zostało przygotowany na podstawie analiz i opracowań wykonanych przez ekspertów OPOS, ZMP, UMP, ZWRP i ZGWRP.

Pełny tekst dokumentu w złączeniu pod tekstem.

Załączniki:
Stanowisko strony samorządowej w sprawie skutków obowiązywania ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego